Back

ⓘ تعاریف آموزش و پرورش. آموزش و پرورش یا تعلیم و تربیت دارای مفهوم و کاربردی گسترده و پیچیده، و در نتیجه مبهم است. در تعریف این مفهوم، نه تنها میان مردم عادی، بلک ..



                                     

ⓘ تعاریف آموزش و پرورش

"آموزش و پرورش" یا "تعلیم و تربیت" دارای مفهوم و کاربردی گسترده و پیچیده، و در نتیجه مبهم است. در تعریف این مفهوم، نه تنها میان مردم عادی، بلکه میان صاحب‌نظران تعلیم و تربیت هم اختلاف‌نظر وجود دارد. همچنین مفاهیمی مانند سوادآموزی، کارآموزی، بارآوردن، پروردن، تأدیب، اجتماعی کردن، و. نیز جزئی از "آموزش و پرورش" محسوب می‌شوند یا با آن همپوشی دارند.

تاکنون تعریف واحد یا جامع و مانعی از "آموزش و پرورش" به دست نیامده است و اهل نظر، هر یک بر پایه تفکرات و تجربیات خود، تعریفی از آن ارائه داده‌اند. دربارهٔ مفهوم "آموزش و پرورش" باید در نظر داشت که "آموزش و پرورش" منحصر به افراد، زمان، مکان، یا عمل خاصی نیست. یعنی به‌طور مشخص "آموزش و پرورش" منحصر به مدرسه، کودکان، یا آموزش دروس خاصی نیست، بلکه "آموزش و پرورش" برای همه، و در هر زمانی ز گهواره تا گور و هر مکانی است.

                                     

1. تعریف آموزش و پرورش از دیدگاه دانشمندان مسلمان گذشته

با اینکه از سدهٔ سوم هجری، مربیان بزرگ مسلمان آثاری دربارهٔ تعلیم و تربیت نگاشته‌اند، که تاکنون بیست عنوان از آن‌ها شناسایی شده‌است مانند آداب المتعلمین اثر ابن سحنون، درگذشته به‌سال ۲۵۶ قمری، ولی هیچکدام در پی تعریف مفهوم "آموزش و پرورش" نبوده‌اند و گویا اهمیت تعریف این مفهوم را درک نکرده بودند. تنها با تعمق در آثار و نوشته‌های آنان می‌توان تعریفی از "آموزش و پرورش" از سوی آنان ارائه کرد.

مربیان مسلمان مانند امام محمد غزالی به جای واژگان آموزش و پرورش و تربیت، بیشتر از واژه‌های "تعلیم، تأدیب، تهذیب، تزکیه، و ریاضت" استفاده کرده‌اند. البته این اندیشمندان به‌طور خاص به موضوع "آموزش و پرورش" نپرداخته‌اند، بلکه در لابه‌لای نوشته‌هایشان دربارهٔ تعلیم و تربیت نیز اظهارنظر کرده‌اند. بیشتر این اندیشمندان "آموزش و پرورش" بر پایهٔ اهداف الهی و تقرب به خداوند و تزکیه نفس تعریف کرده‌اند و بیشتر جنبه پرورشی، اخلاقی و اخروی "آموزش و پرورش" را مدنظر داشته‌اند.

از جمله اندیشمندان مسلمان گذشته که در حیطهٔ آموزش و پرورش اظهارنظر کرده‌اند یا نوشته‌هایشان با این موضوع مرتبط بوده‌است، می‌توان این افراد را نام برد: جاحظ، ابن سحنون، فارابی، قابسی، گروه اخوان الصفا، ابن سینا، ابن مسکویه، امام محمد غزالی، سهروردی، خواجه نصیرالدین توسی، مولوی، سعدی، ابن خلدون، علامه مجلسی، ملامهدی نراقی، و.

                                     

2. تعریف آموزش و پرورش از دیدگاه اندیشمندان ایرانی امروز

در عصر حاضر، متفکران ایرانی مانند محمدباقر هوشیار، امیرحسین آریان‌پور، مرتضی مطهری، علی شریعتمداری، غلامحسین شکوهی، و میرعبدالحسین نقیب‌زاده تعاریفی از آموزش و پرورش ارائه داده‌اند.

  • مرتضی مطهری: تربیت، پرورش دادن و به فعلیت رساندن استعدادها و ایجاد تعادل و هماهنگی میان آن‌ها است تا از این راه متربی فراگیر به حد اعلای کمال خود برسد.
  • محمدرشید رضا: آموزش و پرورش فرگشت نیروهایی است که درخور رشد و تعالی‌اند و ریشه در سرشت آدمی دارند. این فرگشت از دو راه به دست می‌آید: یکی زدایش موانع رشد نیروها و از میان بردن آنچه که نیروهای گوهرین را از اعتدال باز می‌دارد و دیگری پرورش جسم و جان از راه تغذیهٔ درست و آموزش دانش.
  • میرعبدالحسین نقیب‌زاده: "تربیت" دارای سه جنبه "آموزش" ، "پرورش" ، "بارآوردن" است. "آموزش" سپردن دانستنی‌ها به دیگران است. "پرورش" شکوفاندن و به کارآوردن توانایی‌های درونی و استعدادهای طبیعی است. و "بارآوردن" پدیدآوردن دگرگونی‌های معینی است که "ما" آن را هدف می‌شماریم.
  • محمدباقر هوشیار: آموزش و پرورش مجموعه منظمی از اعمال و رفتار است؛ به بیان دیگر آموزش و پرورش فعل و انفعالی است میان دو قطب سیال آموزگار و فراگیر که مسبوق به اصلی و متوجه هدفی و مستلزم برنامه‌ای است.
  • امیرحسین آریان‌پور: آموزش و پرورش عبارت است از فرآیند هدایت و جهت‌دهی عمدی تجارب انسانی"
                                     

3. تعریف آموزش و پرورش از دیدگاه اندیشمندان غربی

نخستین اندیشمندانی که دربارهٔ آموزش و پرورش داد سخن داده‌اند، فیلسوفان یونانی مانند سقراط و افلاطون بوده‌اند. در عصر حاضر نیز متفکران غربی تعاریفی از آموزش و پرورش به دست داده‌اند.

  • ژان ژاک روسو: آموزش و پرورش هنر یا فنی است که به صورت راهنمایی یا حمایت نیروهای طبیعی و استعدادهای فراگیر متربی، و با رعایت قوانین رشد طبیعی و با همکاری خود او برای زیستن تحقق می‌پذیرد.
  • جان دیویی: آموزش و پرورش دوباره ساختن یا سازمان دادن تجربه است، به منظور اینکه معنای تجربه گسترش پیدا کند و برای هدایت و کنترل تجربیات بعدی، فرد را بهتر قادر سازد.
                                     

4. منابع

  • مولفان حوزه و دانشگاه، آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن ۴ جلد، تهران: انتشارات سمت و پژوهشکده حوزه و دانشگاه، ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰.
  • شکوهی، غلامحسین، مبانی و اصول آموزش و پرورش ، به‌نشر انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۸.
  • شریعتمداری، علی، اصول و فلسفهٔ تعلیم و تربیت ، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۴.
  • نقیب‌زاده، میرعبدالحسین، نگاهی به فلسفهٔ آموزش و پرورش ، انتشارات طهوری، ۱۳۷۴.
  • شعبانی، حسن، مهارت‌های آموزشی و پرورشی روش‌ها و فنون تدریس ، سازمان سمت، ۱۳۷۱.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →